Καλώς ήλθατε στην Αγρελιά

Αρχική σελίδα -Το χωριό - Αγρελιά - Περιοχές - Έθιμα




Iστορική αναδρομή

Από την μακεδονική εποχή μέχρι το 1393 δεν υπάρχουνε μαρτυρίες ή άλλες πηγές για την ιστορία του χωριού. Το 1393 έχουμε μια αναφορά για έναν οικισμό στην περιοχή της σημερινής Αγρελιάς. Πρόκειται για την χώρα Σμόλιας των βυζαντινών χρόνων και βρισκόταν στο Παλιοχώρι (εκεί που βρίσκεται η εκκλησία Αγία Παρασκευή). Εκεί υπάρχουνε ερείπια βυζαντινού οικισμού και ναού. Μέχρι το 1700 δεν έχουμε κανένα στοιχείο για την ιστορία του χωριού. Στην εποχή της τουρκοκρατίας ονομάζεται Επάνω Σμόλια. Ο οικισμός αυτός εγκαταλείφτηκε μετα το 1804 και πριν το 1824 και πήρε την ονομασία Παλιοχώρι. 5 αιώνες αργότερα εμφανίζεται το όνομα Σμολιανή και το χωριό είναι χτισμένο στη σημερινή τοποθεσία από το 1714.

Text?

Το χωριό είναι η έδρα των Μπλαχαβαίων και πιο πολύ του Παπαθύμιου Βλαχάβα και οι μαρτυρίες λένε οτι το σπίτι και στρατηγειο του Βλαχάβα βρισκότανε στην πλατεία του χωριού, εκεί που είναι σήμερα το κοινοτικό γραφείο. Μετά την κατάκτηση των ελληνικών περιοχών από τους τούρκους, επικρατησε μια μεγάλη περίοδος με κοινωνικές αναστατώσεις. Οι τουρκοι ανάθεσαν το δύσκολο έργο στους έλληνες να επιτηρούν τις ορεινές διαβάσεις και να προστατέουν τους κατοίκους απο τους ληστές. Έτσι ιδρύθηκανε τα αρματολίκια, τα οποία χωριζότανε σε μικρές περιφέριες. Το αρματολίκι των Χασίων το ανέλαβαν οι Μπλαχαβαίοι με 80 περίπου χωριά. Ο Παπαθύμιος Βλαχάβας ήθελε να καθαρίσει την περιοχή απο τους αλβανούς. Έστειλε τον αδερφό του με άλλους να αρχίσουνενα διώχνουνε τους δερβέναγες και σουμπασάδες.
Όμως προδόθηκε από τους άλλους καπεταναίους και απελπισμένος απεσύρθη στα νησιά των βόρείων Σποράδων.
Έχοντας στο μυαλό του την εκδίκηση ζήτησε την βοήθεια ενός τούρκου πασά, Καπιτάν-Πασάς, ο οποίος τον πρόδοσε και τον παρέδωσε στον Αλή-Πασά, ο οποίος μετά απο βασανιστήρια διαμέλισε το κορμί του σε 4 κομμάτια και τα κρέμασε σε τέσσερα σημεία στα Γιάννενα. Πότε πέθανε ο Παπαθύμιος Βλαχάβας ειναι άγνωστο, παντως μετά το 1821. Μετά από αυτό το γεγονός ξετόπισανε οι Βλαχαβαίοι για να αποφύγουνε την εκδίκηση των τούρκων. Μετά το 1912 πoυ έγινε η περιοχή ελληνική ήρθανε στην Αγρελία όσοι Βλαχαβαίοι είχανε μείνει και ζήτησαν τα Βλαχαβέικα χωράφια. Οι Σμολιότες δεν τα δώσανε γιατί τα δικαιώματα είχανε πλέον χαθεί.

Text? Μεγάλο ρόλο έπαιξε εκείνη την εποχή ο Κων/νος Έξαρχος ή αλλοιώς Κωσταρέλας. Γεννήθηκε στην Αγρελιά το 1850 και πέθανε το 1924. Από αφηγήσεις χωριανών έγινε γνωστό ότι ο Κωσταρέλας έκανε πολλά καλά στο χωριό, είχε πάρει και ένα παράσημο τούρκικο. Ότι και να έκαναν οι χωριανοί τους απάλλαζε από την τιμωρία των τούρκων και όλοι τον θεωρούσανε μεγάλο ευεργέτη στο χωριό, χωρίς ανταλλάγματα. Ήτανε όχι μόνο εξολοθρευτής των ληστών και κλεφτών, ήτανε έμπορος και εκκλησιαστικός επίτροπος. Ειχε πηγαινει και στην Κωνσταντινουπολη και τον δέχτηκανε με τιμές, λόγο που σκότωνε τους κλέφτες γύρω από το χωριό. Η φήμη του είχε φτάσει μέχρι την θήβα. Το 1960 ένας πολύ ηλικιωμένος παππούς, μαθαίνοντας ότι οι επισκέπτες είναι από την Σμόλια, είπε ότι γνώριζε τον Κωσταρέλα και ότι η Σμόλια δεν έπαθε πόλλες ζημιές από τους τους τουρκους. Σήμερα υπάρχει ακόμη το παράσημο καθώς οχτώ έγγραφα, τιτλοι ιδιοκτησίας χωραφιών με το όνομα του Κωσταρέλα.